Διακοσμητική φωτογραφία για τις Καρυές Λακωνίας – αυθεντική ατμόσφαιρα χωριού, με τοπικές γιορτές, πέτρινα γεφύρια και υπέροχες γαστρονομικές επιλογές που συνδυάζουν παράδοση και ποιότητα.
Διακοσμητική φωτογραφία για τις Καρυές Λακωνίας – αυθεντική ατμόσφαιρα χωριού, με τοπικές γιορτές, πέτρινα γεφύρια και υπέροχες γαστρονομικές επιλογές που συνδυάζουν παράδοση και ποιότητα.

Παρουσίαση – Το Ψηφιακό Αρχείο Καρυών

Κείμενο: Μάρτζη Κωνσταντοπούλου

Το περασμένο φθινόπωρο πραγματοποιήθηκε η αναβάθμιση της επίσημης ιστοσελίδας της Κοινότητας των Καρυών στη νέα της τοποθεσία, στο karyeslakonias.gr. Καθώς οι Καρυές αναπτύσσονται και στοχεύουν πλέον σε ένα καλύτερο τουριστικό προϊόν, ήταν αναγκαίο η ιστοσελίδα της κοινότητας να ακολουθήσει τις εξελίξεις. Ένα έργο που αθόρυβα έγινε πραγματικότητα και γι’ αυτό ευχαριστούμε θερμά την Καρυάτισσα Τερψιχόρη Γιοκαλή (γ. Γκίτα) και την ομάδα της στην Up & Wave για την άψογη συνεργασία που είχαμε και τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την ανάληψη του αρχικού κόστους λειτουργίας της νέας ιστοσελίδας. Η νέα ιστοσελίδα στοχεύει πλέον σε συγκεκριμένο κοινό και παρουσιάσει πληροφορίες για τις Καρυές με γνώμονα τις τοπικές, πολιτιστικές, τουριστικές και ενημερωτικές ανάγκες της Κοινότητας.

Οι όποιες πηγές πληροφόρησης που ξεπερνούν τους παραπάνω στόχους και αφορούσαν Ιστορικές και Πολιτιστικές πηγές, έπρεπε αναγκαστικά να διαχωριστούν ώστε να είναι πρακτικότερα προσβάσιμες. Για αυτό το λόγο η παλιά διεύθυνση της ιστοσελίδας στο Karyes.gr είναι πάλι ενεργή και απέκτησε μια νέα λειτουργία, η οποία παρουσιάζεται σήμερα για πρώτη φορά στο κοινό. Είμαι λοιπόν σε ευχάριστη θέση να παρουσιάζεται, στο κοινό των Καρυών και όχι μόνο, ένα νέο ψηφιακό έργο. Αυτό είναι το ΨΗΦΙΑΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΚΑΡΥΩΝ ΛΑΚΩΝΙΑΣ.

Η ψηφιοποίηση ιστορικού έντυπου υλικού στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Η ψηφιοποίηση, δηλαδή η μετατροπή έντυπου υλικού, όπως βιβλία και εφημερίδες,  σε ψηφιακή μορφή, δεν αποτελεί μόνο ένα τεχνολογικό επίτευγμα, αλλά και ένα ουσιαστικό μέσο διατήρησης της ιστορικής μνήμης της ανθρωπότητας και συνδέει το παρελθόν με το μέλλον της γνώσης. Μέσω της μετατροπής φυσικών τεκμηρίων σε ψηφιακή μορφή, δίνεται η δυνατότητα να διασωθούν πολύτιμες πηγές γνώσης και διασφαλίζεται η διατήρηση και η ευρεία διάδοση της πολιτιστικής και επιστημονικής κληρονομιάς.

Ένα από τα βασικότερα πλεονεκτήματα της ψηφιοποίησης είναι η προστασία του πρωτογενούς υλικού. Παλαιά βιβλία και εφημερίδες, που συχνά είναι εύθραυστα και επιρρεπή στη φθορά του χρόνου, τα οποία υπό άλλες συνθήκες θα κινδύνευαν να χαθούν, μπορούν να διατηρηθούν χωρίς να απαιτείται η συνεχής φυσική χρήση τους. Παράλληλα, η ψηφιακή αποθήκευση επιτρέπει τη δημιουργία ψηφιακών αντιγράφων ασφαλείας, μειώνοντας τον κίνδυνο οριστικής απώλειας ιστορικού υλικού. Επιπρόσθετα, η ψηφιοποίηση ενισχύει σημαντικά την προσβασιμότητα. Το υλικό γίνεται διαθέσιμο σε παγκόσμιο επίπεδο, επιτρέποντας σε ερευνητές, φοιτητές και το ευρύ κοινό να έχουν άμεση πρόσβαση, ανεξαρτήτως γεωγραφικής τοποθεσίας. Έτσι, αίρονται περιορισμοί που σχετίζονται με φυσικές βιβλιοθήκες ή αρχεία.

Η σημασία αυτής της διαδικασίας γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν συνδυάζεται με τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Καθώς η ΤΝ εισέρχεται δυναμικά πλέον στη ζωή μας, η συμβολή των ψηφιοποιημένων κείμενων αποτελούν πολύτιμα δεδομένα για τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης. Τα ψηφιοποιημένα αρχεία δεν αποτελούν απλώς αποθηκευμένο υλικό, αλλά ζωντανές βάσεις δεδομένων που μπορούν να αξιοποιηθούν από αλγορίθμους για την ανάλυση, κατανόηση και ανάδειξη της ιστορίας. Η ΤΝ μπορεί να επεξεργαστεί τεράστιους όγκους κειμένων από διαφορετικές χρονικές περιόδους, να εντοπίσει μοτίβα, να αναδείξει άγνωστες συνδέσεις και να προσφέρει νέες ερμηνείες ιστορικών γεγονότων. Επιπλέον, η συμβολή της ΤΝ στη διατήρηση της ιστορίας είναι καθοριστική ως προς τη γλωσσική και πολιτισμική κληρονομιά. Παλαιότερες μορφές γλώσσας, τοπικά ιδιώματα και ξεχασμένες εκφράσεις μπορούν να αναβιώσουν μέσα από την ανάλυση ψηφιοποιημένων κειμένων. Έτσι, η ιστορία δεν διατηρείται μόνο ως γεγονός, αλλά και ως τρόπος έκφρασης και σκέψης.

Τέλος, η ευρεία διάθεση του ψηφιοποιημένου υλικού σε συνδυασμό με την ΤΝ συμβάλλει στον εκδημοκρατισμό της ιστορικής γνώσης. Η πρόσβαση δεν περιορίζεται πλέον σε ειδικούς ή σε φυσικούς χώρους, αλλά γίνεται διαθέσιμη σε όλους, ενισχύοντας τη συλλογική κατανόηση του παρελθόντος.

Συνοψίζοντας, η ψηφιοποίηση έντυπου υλικού δεν αποτελεί απλώς ένα μέσο διατήρησης και ένα εργαλείο διάχυσης της γνώσης, αλλά με τη σύνδεσή της με την Τεχνητή Νοημοσύνη ανοίγει νέους ορίζοντες για την εκπαίδευση, την έρευνα και την κατανόηση του ανθρώπινου πολιτισμού, διασφαλίζοντας ότι η ιστορική γνώση θα παραμείνει προσβάσιμη και ουσιαστική για τις επόμενες γενιές.

Το έργο και η προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων

Το έργο της δημιουργίας ενός ψηφιακού αρχείου με πηγές που αφορούν τον ιστορικό τόπο των Καρυών (Αράχοβας) Λακωνίας είναι ένα εγχείρημα το οποίο ουσιαστικά ξεκίνησε το 2014 με την ψηφιοποίηση της Εφημερίδας «Καρυές, Η Αράχοβα Λακωνίας και τα χωριά του τ. Δήμου Οινούντος» (1986-2010), η οποία αποτέλεσε το προσωπικό όραμα και μεράκι της κ. Αννίτας Γκλέκα-Πρεκεζέ και εκδιδόταν αδιάλειπτα για 24 χρόνια. Η κ. Αννίτα Γκλέκα-Πρεκεζέ έδωσε την άδειά της και έτσι έγινε το πρώτο ψηφιακό αρχείο που δημιουργήθηκε. Το ψηφιακό αρχείο ήταν διαθέσιμο μέσω της παλιάς ιστοσελίδας των Καρυών και το ουσιαστικό έναυσμα για τη δημιουργία του ψηφιακού αρχείου των Καρυών.

Από τότε και εντεύθεν, ξεκίνησε μια μεθοδική διαδικασία συλλογής υλικού, έντυπου και μη, το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος ενός μελλοντικού ψηφιακού αρχείου. Το υλικό αυτό προήλθε είτε από προσωπική συλλογή και διαλογή δημοσιευμένου υλικού στο διαδίκτυο, είτε από πρόσωπα που μου έστειλαν τις πηγές αυτές στο παρελθόν και με την σειρά τους συνέβαλαν στο χτίσιμο αυτή της συλλογής. Τα άτομα αυτά τα έχω ευχαριστήσει προσωπικά και τους ευχαριστούν και όλοι οι Καρυάτες για αυτό. Το αποτέλεσμα αυτή της προσπάθειας παρουσιάζεται αναλυτικά σήμερα πρώτη φορά στο κοινό των Καρυών.

Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφέρουμε και το πολύ σημαντικό ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων τα οποία προστατεύουν τα βιβλία και το υλικό και χωρίς συγκατάθεση του δημιουργού δεν είναι δυνατή η ψηφιοποίηση και διάθεση στο κοινό. Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα πνευματικά δικαιώματα προστατεύουν τον δημιουργό ενός έργου για διάστημα 70 ετών μετά τον θάνατό του. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οποιαδήποτε αναπαραγωγή, ψηφιοποίηση ή αξιοποίηση του έργου απαιτεί την άδεια του δικαιούχου. Μετά την παρέλευση των 70 ετών, το έργο περνά στο λεγόμενο «δημόσιο τομέα», γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελεύθερα από οποιονδήποτε, χωρίς περιορισμούς. Στην περίπτωση των εφημερίδων και των συλλογικών έργων, όπου ο δημιουργός δεν είναι γνωστός, η διάρκεια προστασίας υπολογίζεται συχνά από τη χρονολογία δημοσίευσης.

Επομένως υλικό που περιέχεται ως πηγή στον ψηφιακό κόμβο αλλά χωρίς ψηφιοποίηση του περιεχομένου του, πιθανόν να μην αποτελεί ακόμα δημόσιο αγαθό ώστε να μπορέσει να ψηφιοποιηθεί.

Σε αυτό το σημείο θα ήθελα επίσης να επισημάνω για την αποφυγή παρεξηγήσεων ότι το υλικό αυτό δεν μου ανήκει, αλλά ως δημόσιο αγαθό προσφέρετε πλέον οργανωμένα σε όλους από ένα σημείο. Η μόνη μου ενασχόληση περιορίζεται στη συλλογή, οργάνωση και ανάρτηση του στον ισότοπο και η διαχείρισή του μέσω αυτού.

Περιεχόμενα του ψηφιακού αρχείου Καρυών Λακωνίας

Στο ψηφιακό αρχείο των Καρυών μπορεί κάποιος να βρει τα ακόλουθα:

Πλήρως ψηφιοποιημένα:

Μη ψηφιοποιημένα αλλά με αναφορά ως πηγές:  

Επίσημη παρουσίαση

Το ερχόμενο καλοκαίρι υπάρχει η επιθυμία να λάβει χώρα μια επίσημη παρουσίαση του ψηφιακού αρχείου στο κοινό των Καρυών, όπου θα παρουσιαστεί η μορφή του αρχείου, τα περιεχόμενά του, οι τρόποι πρόσβαση και ανάγνωσης του υλικού και να ακουστούν ανάγκες και προτάσεις για βελτίωση από το ίδιο το κοινό στο οποίο απευθύνεται.

Ανάγκη για προσφορά και χορηγία

Το αρχείο όμως δεν τελειώνει εδώ καθώς υπάρχουν ακόμα πολλές έντυπες εκδόσεις που απαιτούν ψηφιοποίηση, όμως το μέχρι στιγμής κόστος έχει ξεπεράσει το δικά μου οικονομικά όρια. Για τον λόγο αυτό κάνω έκκληση σε όποιο/α επιθυμεί να συμβάλει σε αυτό τον σκοπό, υιοθετώντας την ψηφιοποίηση ενός βιβλίου, με τη συνεισφορά του να δημοσιοποιείται επίσημα. Επίσης αν κάποιος/α διαθέτει υλικό στο αρχείο του που δεν περιλαμβάνεται στις ήδη αναρτημένες πηγές και επιθυμεί να το προσφέρει ώστε να ψηφιοποιηθεί και να επιστραφεί πίσω, θα παρακαλούσα θερμά να το πράξει ώστε το αρχείο να εμπλουτιστεί και να μεγαλώσει. Όποιος λοιπόν επιθυμεί να συνεισφέρει με οποιονδήποτε τρόπο, μπορεί να στείλει ένα email στο archives@karyes.gr