Στις Καρυές Λακωνίας, κάθε πέτρα και μονοπάτι θυμίζει ιστορία. Στην είσοδο του χωριού, τα βλέμματα των επισκεπτών στρέφονται σε τρία επιβλητικά σημεία:
το Μνημείο των Καρυάτιδων και τα αγάλματα των Θεών Εστίας και Δήμητρας.
Αποτελούν σύμβολα που συνδέουν τον τόπο με το ένδοξο αρχαίο του παρελθόν, τη λατρεία, την τέχνη και τη διαχρονική γυναικεία μορφή που ενέπνευσε αιώνες πολιτισμού.
Το Μνημείο των Καρυάτιδων
Το Μνημείο των Καρυάτιδων δεσπόζει στην είσοδο των Καρυών, στη θέση της αρχαίας ακρόπολης του χωριού.
Είναι αντίγραφο τμήματος του Ερεχθείου της Ακρόπολης των Αθηνών, του ναού που έκανε τις Καρυάτιδες γνωστές σε όλο τον κόσμο.
Το μνημείο εγκαινιάστηκε το 1983, με πρωτοβουλία του Συνδέσμου των Απανταχού Καρυατών και τη στήριξη πολλών δωρητών.
Από τότε, αποτελεί σύμβολο των σύγχρονων Καρυών, συνδέοντας το παρόν με την αρχαία δόξα και τον πολιτισμό των προγόνων.
Η πρόσβαση στο μνημείο είναι εύκολη, ακολουθώντας τις πινακίδες από την κεντρική πλατεία, ο επισκέπτης φτάνει σ’ ένα πλάτωμα με μαγευτική θέα προς το βόρειο τμήμα του χωριού και τη θέση των αρχαίων Καρυών. Από εκεί, φαίνεται καθαρά και η περιοχή Πινιγούρα, όπου λέγεται πως τελούνταν παλιότερα οι τελετές και οι χοροί προς τιμήν της Άρτεμης.
Οι Καρυάτιδες – Κόρες των Καρυών
Οι Καρυάτιδες ήταν οι ιέρειες-κόρες των αρχαίων Καρυών, αφιερωμένες στην Άρτεμη την Καρυάτιδα. Κάθε χρόνο χόρευαν στα Καρυάτεια, τη γιορτή της θεάς, έναν ιδιαίτερο λατρευτικό χορό, τον “Καρυάτι”, που δεν τελούνταν πουθενά αλλού στην Ελλάδα.
Από εκεί προέρχεται και το ρήμα καρυατίζω, δηλαδή χορεύω προς τιμήν της Καρυάτιδας Άρτεμης.
Σύμφωνα με τον Λουκιανό, οι Λακεδαιμόνιοι, οι «άριστοι των Ελλήνων», έμαθαν να καρυατίζουν από τους ήρωες Πολυδεύκη και Κάστορα, και όλα τα έκαναν «με μουσική, ακόμη και τον πόλεμο».
Η τέχνη και η αρμονία θεωρούνταν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής τους.
Με τον καιρό, στον χορό συμμετείχαν και κοπέλες από άλλες πόλεις της Λακωνίας, κι έτσι ο όρος “Καρυάτιδες” πέρασε να σημαίνει όλες τις αρμονικές, καλλίπλαστες γυναικείες μορφές.
Στη γλυπτική, ονομάστηκαν έτσι τα γυναικεία αγάλματα που χρησιμοποιούνταν ως κομψοί “κίονες” για τη στήριξη ναών και οικοδομημάτων, η πιο γνωστή μορφή τους παραμένει στο Ερέχθειο της Ακρόπολης.
Τα Αγάλματα της Εστίας και της Δήμητρας
Στην είσοδο του χωριού, δύο μαρμάρινα αγάλματα καλωσορίζουν τον επισκέπτη: η Θεά Εστία και η Θεά Δήμητρα.
Δεν είναι απλά διακοσμητικά έργα· είναι φορείς συμβολισμού και ιστορίας.
Η Εστία, θεά της οικογενειακής εστίας, του σπιτιού και της φιλοξενίας, κρατά τη φλόγα στα χέρια της, το ιερό σύμβολο της ενότητας και της οικιακής ζωής.
Αντιπροσωπεύει τη θαλπωρή και τη συνοχή του χωριού, ενώ η τοποθέτησή της στην είσοδο συμβολίζει την προστασία του τόπου.
Λίγο πιο κάτω, μετά τη γέφυρα του ποταμού Δειρού, βρίσκεται το άγαλμα της Θεάς Δήμητρας. Κρατά στάχυα, σύμβολο της γεωργίας, της γονιμότητας και της μητρότητας.
Είναι η προσωποποίηση της καλλιέργειας, της ευφορίας και της ευλογίας της γης, ακριβώς όπως την τιμούσαν οι αρχαίοι Λάκωνες.
Η προέλευση των αγαλμάτων – Από την Ομόνοια στις Καρυές
Τα δύο αυτά μαρμάρινα αγάλματα έχουν μια εντυπωσιακή ιστορία. Πρόκειται για δωρεά του Δήμου Αθηναίων προς την Κοινότητα Καρυών, σε συμβολική “ανταπόδοση” για τις Καρυάτιδες του Ερεχθείου.
Κατασκευάστηκαν τη δεκαετία του 1930 και αρχικά κοσμούσαν την πλατεία Ομονοίας στην Αθήνα, μαζί με άλλα δώδεκα αγάλματα που απεικόνιζαν Μούσες και Χάριτες.
Ήταν δημιουργήματα του Σωματείου Ελλήνων Γλυπτών, φτιαγμένα από πεντελικό μάρμαρο και λευκό τσιμέντο.
Όταν η πλατεία αναμορφώθηκε το 1937, τα αγάλματα αποσύρθηκαν.
Δύο από αυτά, της Εστίας και της Δήμητρας, μεταφέρθηκαν με πρωτοβουλία του Επαμεινώνδα Καστανά στις Καρυές, όπου βρήκαν τη θέση που τους ταίριαζε περισσότερο.
Για χρόνια θεωρούνταν ότι επρόκειτο για Μούσες. Όμως, μετά τις εργασίες αποκατάστασης του 2018, ο γλύπτης κ. Τζαμαλής επιβεβαίωσε πως πρόκειται όντως για τις θεές Εστία και Δήμητρα, αναγνωρίζοντας τα χαρακτηριστικά τους, τη φλόγα και τα στάχυα, και τη μαρμάρινη κατασκευή τους.
Μια ζωντανή κληρονομιά
Σήμερα, το Μνημείο των Καρυάτιδων και τα αγάλματα των Θεών δεν είναι απλώς αξιοθέατα· είναι μνημεία ταυτότητας.
Υπενθυμίζουν τη σύνδεση του χωριού με την αρχαιότητα, με τη λατρεία της ομορφιάς, της τέχνης και της πνευματικότητας που χαρακτήριζε τους Λάκωνες.
Από το βλέμμα της Εστίας και τη στάση της Δήμητρας, μέχρι τις επιβλητικές μορφές των Καρυάτιδων, όλα στις Καρυές αφηγούνται μια αδιάκοπη συνέχεια πολιτισμού:
έναν τόπο όπου το παρελθόν δεν ξεχνιέται, αλλά ζει μέσα στα μάρμαρα, τους χορούς και τους ανθρώπους του.
Επισκεφθείτε το Μνημείο των Καρυάτιδων και τα αγάλματα των Θεών και ανακαλύψτε την πιο βαθιά πλευρά των Καρυών στο karyeslakonias.gr.